Şar Ören Yeri  

Kapadokya Bölgesi’ndeki Komana Antik Kenti Saros (Göksu) Nehrinin kaynağına yakın bir yerde Kayseri ili’ nin yaklaşık 85 km güneydoğusunda ve günümüzde Adana ili,  Tufanbeyli ilçesi, Şar köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Eski Çağ Dönemi ve Geç antik Devir Dönemi’nde şehir Kaisareia pros to Argaios (Kayseri) üzerinden Melitene (Malatya)ve yine Sebaste (Sivas) uzanan yol üzerinde önemli bir kavşak noktasında bulunmaktadır.

Şar Komana ören yerinde Ortaçağın başlarına tarihlenebilen en önemli yapı olan “Kırık Kilise” aslen M.S.4 Yüzyıl ortalarına tarihlenen bir geç antik devir mezar yapısı olup daha sonra tarihi tam belirlenemeyen bir dönemde haç biçimli bir kiliseye dönüştürülmüştür. Doğu ucundaki apsis yapının Geç Dönem ’de kiliseye çevrildiğini ve isminin de buradan geldiğini göstermektedir. Kesme taştan dikdörtgen planlı olarak yapılmış anıt mezar kubbesine isabet eden yıldırım ile yıkılmıştır. “Kırık Kilise”  adıyla bilinen ve yapım evresini oluşturan anıt mezarın 311’ de Noricum eyaletinde Praeses olarak görev yapan Roma senatörü Aurelius Claudius M.S. 4 yy’ın ortalarına tarihlenebileceği kitabesinden anlaşılmaktadır. Anıt Mezardan tüm alt kısmı ve tonozlu mezar odası korunarak günümüze ulaşabilmiştir. Üst katın cephesi de İlk yapıldığı dönemin özelliklerini korumaktadır. Yan duvarlar ise kiliseye çevrilme aşamasında tümüyle yenilenmiştir. Doğuya doğru uzanan duvarların giderek kaba bir şekilde işlendiği görülmektedir. Kuzey duvarına bir kapı eklenmiştir. Doğuda bulunan ve hem dıştan hem içten yuvarlak olan Apsis ile önündeki koro kısmı devşirme malzemeden yapılmışlardır. Kiliseye giriş bir merdiven ve rampa üzerinden neflere yapılmaktaydı ana girişe yönelen kuzeyindeki rampada ortaçağ dönemi mezar taşlarının döşeme taşı olarak kullanıldıkları anlaşılmaktadır. Güneyde alt katta odalar ve bir merdiven vardır. Roma anıt mezarının üst katındaki üç bölümlü tonozu alan kazanmak için kırılarak açılmıştır.

Komana Antik Kenti’nin Seyhan Nehri’ni oluşturan Göksu ırmağının kolu Sarız Çayı’nın iki yakasında kurulduğu yapılan çalışmalarla ortaya konmuştur. M.Ö ki tüm tarihçi ve tarihi coğrafyacılar tarafından bilinen kent, Asurluların Malatya’dan Kayseri’ye geçiş güzergahında bulunmaktaydı. Çukurova toprakları üzerinde hüküm süren Kizzuwatna’nın kültür başkentinin Kumanni- Comana olduğu konusunda tespitler bulunmaktadır. Kronolojik olarak incelendiğinde, Geç Asur ve Haçlı Krallıkları ile Arapların egemenlik arayışında oldukları çeşitli kalıntı ve buluntulardan anlaşılmaktadır. Bugün Şar’da ayakta kalan yapılar Roma ve Erken Doğu Roma olarak tarihlendirilmektedir. Şar Antik Yerleşimi içeresinde yer alan Kırık Kilise, tiyatro, Alakapı, Kent surları, Nekropoller, Tümülüsler, kaya mezarları dağınık halde konumlanmıştır. 

Kırık Kilise olarak adlandırılan bu yapının önemi W biçimli cephe biçimlendirmesinde yatmaktadır. Söz Konusu bu cephe biçimlendirmesi Geç Antik Dönem öncüsü olarak MS.5.6 yüzyıllarında Kapadokya kilise mimarisi için karakteristik özellikler taşımaktadır. Bu karakteristik özellik duvarlarının dikey düzlemde pilasterlerle ve yatay düzlemde ise tüm duvar hattı boyunca kornişlerle vurgulanması ile ortaya çıkar. Şar Ören yerinin Kuzey doğusuna inşa edilmiş kilise iri kesme taş bloklarla iki katlı olarak inşa edilmiştir Yapı doğu batı yönlü bir eğime sahip alan üzerine konumlanmıştır. Arazide ki eğimden dolayı batıdan iki katlı doğudan tek katlı olarak algılanmaktadır.  Kilisenin doğusunda apsis duvarına ait yapı kalıntıları bulunmaktadır. Girişteki mekânın kuzey ve güney cephe duvarlarında altışar adet olmak üzere toplam on iki adet mezar nişi ve batı cephe duvarında giriş açıklığı ve iki adet pencere açıklığı bulunmaktadır. Kilisenin en dikkat çekici cephesi batı cephesidir.880 cm. yüksekliğinde batı cephe oldukça simetrik ve süslemeli olarak inşa edilmiştir. Duvar örgüsünde herhangi bir bağlayıcı harç yoktur. Kuzey ve Güney cepheleri kısmen ayakta kalabilmiştir.

Museums Nearby
Similar Museums

Summer Opening Times

Daily

08:30-19:00

Saturday

08:30-19:00

Sunday

08:30-19:00

Box Office Closed

18:30

Winter Opening Times

Daily

08:30-17:00

Saturday

08:30-17:00

Sunday

08:30-17:00

Box Office Closed

16:30

There is no event in this Museum

All Events